Chống ồn chủ động có thật sự cần với bạn không? Câu trả lời nằm ở chỗ bạn dùng tai nghe ở đâu nhiều nhất. Nếu hay đi xe buýt, ngồi quán cà phê đông hoặc làm việc giữa tiếng máy lạnh và xe cộ, ANC gần như là khoản đáng tiền. Còn nếu chỉ nghe nhạc trong phòng yên tĩnh, bạn có thể chẳng thấy khác biệt gì.
Chúng tôi thấy nhiều người băn khoăn vì con số trên hộp nghe rất hấp dẫn. Nhưng môi trường bạn sống mỗi ngày mới là thứ quyết định. Bài này đi qua những tình huống cụ thể để bạn tự cân nhắc, không cần đọc thông số kỹ thuật dài dòng.
Chống ồn chủ động (ANC) hoạt động ra sao?
ANC là viết tắt của Active Noise Cancellation. Tai nghe có micro bắt tiếng ồn bên ngoài. Mạch điện sau đó phát ra một sóng âm ngược pha. Khi hai sóng gặp nhau, chúng triệt tiêu lẫn nhau.
Bạn hình dung hai đợt sóng ngược chiều trên mặt hồ. Khi chúng gặp nhau, mặt nước phẳng lại. Tiếng ồn cũng vậy: nó đã bị khử bớt trước khi lọt vào tai bạn.
Cách này hiệu quả nhất với tiếng ồn đều và tần số thấp, như tiếng động cơ, quạt trần hay máy lạnh. Trong một lần thử trên xe buýt, chúng tôi thấy tiếng rù rù của động cơ giảm rõ rệt. Người ngồi cạnh gần như không còn nghe tiếng nền.
Tuy vậy, ANC xử lý kém hơn với tiếng nói chuyện, tiếng bát đĩa va nhau hay tiếng còi xe bất chợt. Những âm thanh này thay đổi nhanh và không đều. Mạch điện không kịp tạo sóng ngược đúng lúc nên một phần tiếng vẫn lọt qua. Nhiều người mới mua hay hiểu lầm chỗ này.
Lúc nào ANC thực sự đáng tiền?
ANC đáng tiền nhất khi bạn ở trong môi trường ồn kéo dài nhiều giờ. Đi tàu điện hay máy bay thường xuyên là ví dụ rõ nhất. Tiếng ồn nền liên tục khiến bạn phải vặn âm lượng lên để nghe rõ. Lâu dần, tai dễ mỏi và đầu óc cũng mệt theo.
Làm việc hay học ở quán cà phê đông hoặc văn phòng mở cũng vậy. Bạn không cần nghe to hơn, chỉ cần tiếng xung quanh bớt đi để tập trung. Một bạn freelance mà chúng tôi từng trò chuyện kể rằng sau khi có ANC, cuối buổi làm việc đầu óc đỡ mệt hẳn. Bạn ấy không còn phải nâng âm lượng nữa.
ANC cũng hữu ích trong vài tình huống khác:
- Đi xe buýt, tàu điện, máy bay thường xuyên
- Làm việc hoặc học ở nơi ồn như quán cà phê, văn phòng mở
- Nghỉ ngơi hay ngủ gần đường lớn, khu đang thi công
Khi nào cách âm vật lý là đủ?
Tai nghe nhét tai hoặc chụp tai kín vốn đã cách âm khá tốt. Nút silicon vừa khít bịt kín ống tai, giúp tiếng ồn bên ngoài giảm đáng kể mà không cần mạch điện nào. Nếu bạn chủ yếu nghe nhạc ở nhà, trong phòng có cửa và ít tiếng ồn, khoản tiền thêm cho ANC khó mang lại lợi ích rõ ràng.
Ngân sách hạn chế cũng là lý do hoàn toàn chính đáng. Một chiếc tai nghe không có ANC nhưng chất âm tốt vẫn rất dễ nghe. Nó còn tiết kiệm pin hơn, vì không phải nuôi thêm mạch chống ồn. Bạn không nên trả tiền cho một tính năng hiếm khi dùng đến.
So sánh theo môi trường nghe
Ở xe buýt, tàu điện hay máy bay, tiếng động đều chiếm phần lớn, nên ANC cho khác biệt rõ nhất. Văn phòng mở và quán đông thì ANC giảm được tiếng nói chuyện nền ở mức vừa phải. Còn trong phòng yên tĩnh ở nhà, cách âm thụ động thường là đủ dùng.
Về giá, các mẫu có ANC thường cao hơn bản thường cùng dòng. Tại Việt Nam, chênh lệch có thể từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, tùy hãng và phân khúc. Hãy đặt khoản chênh này cạnh tần suất đi lại của bạn để xem có đáng không.
Những hiểu lầm hay gặp về ANC
Nhiều người nghĩ ANC thay thế hoàn toàn cách âm. Thực tế, nó chủ yếu xử lý tiếng ồn đều, còn tiếng người nói vẫn lọt qua khá nhiều. Bật ANC xong cũng đừng kỳ vọng sẽ không nghe thấy ai gọi tên mình.
Một hiểu lầm khác là tai nghe càng rẻ càng rè. Các mẫu giá thấp đôi khi có tiếng rít nhẹ hoặc gây áp lực khó chịu sau vài giờ đeo. Nếu được, hãy đeo thử ít nhất 20 đến 30 phút trước khi quyết định. Bạn sẽ biết ngay mẫu nào hợp tai mình.
Cuối cùng, bật ANC liên tục sẽ hao pin nhanh hơn. Nếu tai nghe chỉ có viên pin nhỏ, bạn nên chỉ bật khi thật sự ở nơi ồn.
Tự kiểm tra xem bạn có cần ANC không
Trước khi mua, thử nghe ở đúng môi trường bạn hay gặp. Nếu có thể, mang tai nghe lên xe buýt hoặc ra quán quen rồi so sánh khi bật và tắt ANC. Cảm nhận thực tế thường rõ hơn mọi thông số trên giấy.
Tiếp theo, hãy tự hỏi tiếng ồn bạn gặp nhiều nhất là loại nào. Tiếng động đều hay tiếng người nói? Tiếng xe hay tiếng máy móc? Câu trả lời này quyết định ANC có thật sự hữu ích với bạn không. Sau đó nhìn lại số giờ đeo mỗi ngày và ngân sách của mình. Đeo vài tiếng mỗi ngày ở chỗ ồn thì ANC xứng đáng. Dùng ít và chủ yếu ở nhà thì không cần trả thêm.
Kết hợp chống ồn chủ động với cách âm vật lý
Hai cách này không loại trừ nhau. Tai nghe chụp kín kết hợp ANC cho hiệu quả tốt ở nơi rất ồn, vì phần cách âm thụ động đã chặn bớt tiếng, còn ANC xử lý phần còn lại. Nút tai silicon vừa khít cũng giúp ANC làm việc tốt hơn, bởi sóng ngược chỉ phát huy khi không có khe hở để tiếng ồn lọt vào.
Nếu tai nghe đã cách âm đủ tốt khi đeo, bạn không cần đầu tư thêm cho ANC. Đừng để bản thân bị thuyết phục rằng mình đang thiếu thứ gì đó, trong khi nhu cầu thực tế không đòi hỏi như vậy.
Gợi ý lựa chọn theo nhu cầu và ngân sách
Nếu thường di chuyển và làm việc ở nơi ồn, hãy ưu tiên tai nghe có ANC. Chọn mẫu đeo vừa tai và có pin đủ cho ngày làm việc. Bạn có thể tham khảo thêm các lựa chọn tại trang chủ Choihay, nơi chúng tôi tổng hợp các mẫu đã thử.
Nếu ngân sách hạn chế và môi trường nghe chủ yếu yên tĩnh, tai nghe cách âm thụ động là lựa chọn hợp lý. Bạn vẫn có âm thanh dễ chịu mà không phải trả khoản chênh không cần thiết. Nếu cần một mẫu dễ đeo cả ngày, bạn có thể xem thêm tai nghe nửa nhét tai đeo lâu.
Ngoài ra, nếu đang cân nhắc phụ kiện bảo vệ thiết bị, bạn có thể đọc thêm về cách chọn ốp cho máy hay rơi để có cái nhìn toàn diện hơn.
Câu hỏi thường gặp
Chống ồn chủ động có làm hại thính giác không?
ANC không phát ra âm thanh lớn mà chỉ tạo sóng ngược để triệt tiêu tiếng ồn, nên không trực tiếp gây hại cho tai. Điều đáng lo hơn là nghe nhạc quá to trong thời gian dài, dù có ANC hay không.
Tai nghe ANC có đắt hơn đáng kể so với loại thường không?
Thường là có. Ở Việt Nam, chênh lệch có thể từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng tùy phân khúc. Bạn nên so khoản này với tần suất thực sự cần chống ồn.
Có cần bật ANC khi nghe nhạc ở nhà không?
Không nhất thiết. Ở nhà yên tĩnh, ANC thường không tạo khác biệt rõ rệt. Tắt đi, bạn vừa tiết kiệm pin vừa giữ âm thanh tự nhiên hơn.
Chống ồn chủ động có hiệu quả với tiếng người nói không?
Kém hơn nhiều so với tiếng ồn đều. Tiếng người nói thay đổi nhanh và có nhiều tần số, nên ANC chỉ giảm được một phần. Nếu muốn tránh bị người xung quanh làm phiền, cách âm vật lý vẫn quan trọng.